آیا رابطه مقعدی باعث سرطان حلق و حنجره می شود؟
بر اساس شواهد پزشکی، نمی‌توان گفت رابطه مقعدی مستقیماً باعث سرطان حلق یا حنجره می‌شود. نگرانی اصلی به انتقال احتمالی ویروس HPV در تماس‌های جنسی مربوط است. این ویروس می‌تواند از طریق تماس مستقیم پوست و مخاط ناحیه تناسلی، تماس مقعدی و رابطه دهانی منتقل شود. بعضی انواع پرخطر HPV در صورت باقی ماندن عفونت در بدن ممکن است در ایجاد برخی سرطان‌ها نقش داشته باشند؛ بااین‌حال، ابتلا به HPV به معنای ابتلای قطعی به سرطان نیست و بیشتر عفونت‌ها به‌وسیله سیستم ایمنی کنترل یا برطرف می‌شوند.
نکته مهم این است که ارتباط HPV با سرطان در همه بخش‌های سر و گردن یکسان نیست. شواهد درباره نقش HPV در سرطان‌های اوروفارنکس، به‌ویژه لوزه‌ها و قاعده زبان، بسیار قوی‌تر از ارتباط آن با بسیاری از سرطان‌های دیگر این ناحیه است. در نتیجه، برای بررسی خطر سرطان باید محل دقیق بیماری و عوامل خطر فرد را در نظر گرفت و از تعمیم نتایج مربوط به یک نوع سرطان به همه سرطان‌های حلق و حنجره خودداری کرد.
ویروس HPV چگونه از طریق رابطه جنسی منتقل می شود؟
HPV گروه بزرگی از ویروس‌هاست که بعضی انواع آن از طریق تماس جنسی منتقل می‌شوند. این تماس لزوماً به دخول محدود نیست و تماس مستقیم پوست یا مخاط آلوده نیز می‌تواند در انتقال نقش داشته باشد. رابطه واژینال، مقعدی و دهانی از راه‌هایی هستند که ممکن است انتقال ویروس در آن‌ها اتفاق بیفتد. به همین دلیل، حتی افرادی که هیچ علامت قابل مشاهده‌ای ندارند نیز ممکن است ناقل ویروس باشند.
پس از ورود ویروس به بدن، ممکن است هیچ علامتی ایجاد نشود و سیستم ایمنی در طول زمان عفونت را کنترل کند. در مواردی که انواع پرخطر ویروس برای مدت طولانی باقی می‌مانند، احتمال ایجاد تغییرات سلولی پیش‌سرطانی یا سرطان در بعضی بافت‌ها افزایش پیدا می‌کند. این فرایند معمولاً تدریجی است و بین مواجهه با ویروس و تشخیص سرطان ممکن است سال‌ها فاصله وجود داشته باشد. بنابراین، صرف داشتن سابقه یک نوع رابطه جنسی برای تعیین احتمال ابتلا به سرطان کافی نیست.
تفاوت سرطان حلق با سرطان حنجره چیست؟
حلق و حنجره دو بخش متفاوت از دستگاه تنفسی و گوارشی فوقانی هستند. حلق در پشت بینی و دهان قرار دارد و در عبور هوا و غذا نقش دارد. بخشی از حلق که پشت دهان قرار گرفته، اوروفارنکس نامیده می‌شود و شامل لوزه‌ها و قاعده زبان است. حنجره پایین‌تر از حلق قرار دارد و تارهای صوتی در آن واقع شده‌اند؛ به همین دلیل سرطان حنجره ممکن است با گرفتگی صدای مداوم بروز کند.
اهمیت این تفاوت در بررسی نقش HPV بسیار زیاد است. ارتباط علّی HPV با سرطان اوروفارنکس به‌خوبی شناخته شده است، اما نمی‌توان همین میزان ارتباط را بدون توجه به شواهد به تمام سرطان‌های حنجره تعمیم داد. مصرف دخانیات و الکل از عوامل خطر مهم سرطان‌های متعدد سر و گردن هستند و نقش آن‌ها باید در ارزیابی خطر فرد در نظر گرفته شود.
علائم سرطان حلق و حنجره چیست؟
علائم سرطان حلق و حنجره بسته به محل درگیری متفاوت هستند و بسیاری از آن‌ها ممکن است در بیماری‌های غیرسرطانی نیز دیده شوند. گرفتگی صدای مداوم، گلودردی که برطرف نمی‌شود، دشواری یا درد هنگام بلع، احساس توده در گردن، درد گوش بدون علت مشخص و کاهش وزن ناخواسته از علائمی هستند که در صورت تداوم باید بررسی شوند. وجود این علائم به‌تنهایی به معنی سرطان نیست، اما نادیده گرفتن طولانی‌مدت آن‌ها نیز مناسب نیست.
در سرطان‌های مرتبط با HPV در ناحیه اوروفارنکس، گاهی نخستین نشانه یک توده در گردن است. اگر توده گردنی بدون علت روشن ایجاد شده یا باقی بماند، ارزیابی پزشک گوش، حلق و بینی اهمیت دارد. تشخیص بر اساس شرح حال، معاینه تخصصی و در صورت نیاز تصویربرداری و نمونه‌برداری انجام می‌شود. هیچ علامت یا سابقه جنسی به‌تنهایی برای تشخیص سرطان کافی نیست.
آیا رابطه مقعدی خطر ابتلا به HPV را افزایش می دهد؟
تماس مقعدی می‌تواند راهی برای انتقال HPV به ناحیه مقعد باشد و انواع پرخطر این ویروس با برخی سرطان‌ها، از جمله سرطان مقعد، ارتباط دارند. اما این موضوع با ادعای اینکه رابطه مقعدی مستقیماً موجب سرطان حلق یا حنجره می‌شود تفاوت دارد. خطر انتقال HPV به محل‌های مختلف بدن به نوع تماس، وجود عفونت و عوامل فردی وابسته است و مسیر دقیق انتقال در هر مورد را نمی‌توان صرفاً از روی سابقه رابطه مشخص کرد. شواهد مربوط به رفتارهای جنسی و سرطان‌های دهان و حلق نیز در همه مطالعات یکسان نیستند؛ ارتباط HPV با سرطان اوروفارنکس از شواهد مهم‌تر و روشن‌تر در این زمینه است.
برای کاهش خطر انتقال عفونت‌های آمیزشی، استفاده صحیح از کاندوم و سایر روش‌های محافظتی متناسب با نوع تماس اهمیت دارد. بااین‌حال، کاندوم تمام نواحی پوست را نمی‌پوشاند و از انتقال HPV به‌طور کامل جلوگیری نمی‌کند. واکسیناسیون HPV نیز یکی از روش‌های مهم پیشگیری از عفونت‌های مرتبط با انواع پرخطر ویروس است. زمان و شرایط دریافت واکسن باید با توجه به سن، سابقه واکسیناسیون و توصیه‌های پزشکی تعیین شود.
چگونه می توان خطر سرطان های مرتبط با HPV را کاهش داد؟
واکسیناسیون HPV می‌تواند از بسیاری از عفونت‌های ناشی از انواع مهم ویروس که با سرطان ارتباط دارند پیشگیری کند. این واکسن جایگزین تشخیص و درمان عفونت‌های موجود نیست، اما به‌عنوان یک اقدام پیشگیرانه اهمیت زیادی دارد. علاوه بر واکسیناسیون، پرهیز از دخانیات، محدود کردن مصرف الکل و توجه به علائم پایدار دهان، حلق و حنجره از اقدامات مهم مراقبتی هستند.
برای زنان، شرکت در غربالگری دهانه رحم طبق برنامه توصیه‌شده نیز اهمیت دارد، زیرا عفونت پایدار HPV می‌تواند در ایجاد سرطان دهانه رحم نقش داشته باشد. بااین‌حال، غربالگری دهانه رحم با آزمایش غربالگری سرطان حلق یا حنجره یکسان نیست و نتیجه طبیعی یک تست HPV دهانه رحم، وضعیت HPV در حلق را مشخص نمی‌کند. در حال حاضر، برای افراد بدون علامت، آزمایش روتین و تأییدشده‌ای که بتواند همه سرطان‌های حلق و حنجره مرتبط با HPV را غربالگری کند، در دسترس نیست.
مشاوره تخصصی درباره HPV و سلامت زنان با دکتر بیتا زلالی
شناخت HPV و راه‌های پیشگیری از عفونت‌های مرتبط با آن برای حفظ سلامت باروری و پیشگیری از بعضی سرطان‌ها اهمیت دارد. دکتر بیتا زلالی، متخصص زنان و زایمان، می‌تواند در زمینه سلامت زنان، ارزیابی نیاز به غربالگری دهانه رحم و مشاوره درباره واکسیناسیون HPV راهنمایی ارائه دهد. در صورت وجود علائم حلق یا حنجره، مراجعه به متخصص گوش، حلق و بینی برای ارزیابی مستقیم ضروری است.
پرسش و پاسخ درباره رابطه مقعدی و سرطان حلق و حنجره
مخاطب گرامی!
اگر پرسشي داشتيد كه نتوانستيد در متن مقاله و سوالات متداول آن پاسخش را بيابيد، ميتوانيد سوال خود را در بخش ديدگاه ها مطرح كنيد تا تيم محتوايي خانم دكتر بيتا زلالي (جراح و متخصص بيماري هاي زنان و نازايي) در سريعترين زمان ممكن پاسخگوي شما باشند.